Opieka transgraniczna: Austria zgłosiła 1 wniosek w 2024

Każdy obywatel Unii Europejskiej ma prawo leczyć się w innym państwie członkowskim i otrzymać dopłatę od własnego kraju. To prawo jest realne, zapisano je w dyrektywie 2011/24/UE i obowiązuje od 2013 roku.

W 2024 roku austriacki system ochrony zdrowia otrzymał na jego podstawie jeden wniosek. Portugalia otrzymała jeden. Malta cztery. Hiszpania jedenaście.¹

Co mówią własne liczby Komisji

Komisja Europejska zbiera te dane co roku od krajowych punktów kontaktowych, które każde państwo członkowskie musi prowadzić.² Raport za rok referencyjny 2024 zamknięto w kwietniu 2026 roku i opublikowano wraz z podsumowującą kartą informacyjną 12 maja 2026 roku.¹³ Dwadzieścia dziewięć z trzydziestu zapytanych krajów odesłało wypełniony kwestionariusz.¹

W ramach dyrektywy działają dwie odrębne drogi i zachowują się inaczej.

Źródło obu wierszy: zbiór danych Komisji za rok referencyjny 2024.¹

Drugi wiersz to ten, z którego korzystają zwykli pacjenci. Obejmuje opiekę ambulatoryjną, badania obrazowe, stomatologię i wszystko, co nie wymaga łóżka szpitalnego.

Rozkład to cała historia

Nagłówkowa suma 292 223 wygląda jak działający system. Nie jest rozłożona równomiernie.

Same Niemcy zgłosiły 177 653 z tych wniosków, Szwecja 30 998, a Dania 26 727.¹ Wszyscy pozostali są daleko w tyle. Polska zgłosiła 14 197, Słowacja 13 680, a Norwegia 12 180.

Potem liczby się załamują. Trzynaście krajów zgłosiło w 2024 roku mniej niż 1000 wniosków każdy.¹ Włochy dobiły do 333. Grecja zgłosiła 82, Łotwa 30, Malta 4.

Islandia905 wnioski

Włochy333 wnioski

Litwa230 wnioski

Chorwacja191 wnioski

Estonia171 wnioski

Grecja82 wnioski

Cypr49 wnioski

Łotwa30 wnioski

Bułgaria12 wnioski

Hiszpania11 wnioski

Malta4 wnioski

Austria1 wnioski

Portugalia1 wnioski

Wnioski na podstawie dyrektywy 2011/24/UE dotyczące świadczeń niewymagających uprzedniej zgody. Niemcy (177 653), Szwecja (30 998) i Dania (26 727) są o rzędy wielkości większe i pozostają poza tą skalą; Komisja stwierdza, że Niemcy nie potrafiły oddzielić wniosków z dyrektywy od wniosków ze starszych przepisów o zabezpieczeniu społecznym. Francja przyznała 40 725 wniosków, ale nie podała łącznej liczby otrzymanych.

Source: note 1

Show the numbers

Item	Value
Islandia	905 wnioski
Włochy	333 wnioski
Litwa	230 wnioski
Chorwacja	191 wnioski
Estonia	171 wnioski
Grecja	82 wnioski
Cypr	49 wnioski
Łotwa	30 wnioski
Bułgaria	12 wnioski
Hiszpania	11 wnioski
Malta	4 wnioski
Austria	1 wnioski
Portugalia	1 wnioski

Uprzednia zgoda jest skoncentrowana jeszcze mocniej. Z 6350 wniosków Niemcy otrzymały 4194, Luksemburg 1069, a Słowacja 542. Te trzy kraje odpowiadają za 91,4% całości.¹ Irlandia, Portugalia i Rumunia zgłosiły, że w 2024 roku nie otrzymały żadnego.¹

Dlaczego niemiecka liczba nikogo nie powinna uspokajać

Niemiecka liczba jest najwyższa i najmniej użyteczna. Komisja stwierdza wprost, że Niemcy nie potrafiły odróżnić wniosków złożonych na podstawie tej dyrektywy od wniosków złożonych na podstawie starszych przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Zgłoszona suma jest tego konsekwencją.¹

Największy pojedynczy wkład w europejską sumę to zatem liczba mieszająca dwie drogi prawne. Usuń otaczającą ją niepewność, a obraz kontynentu się skurczy, a nie powiększy.

Ten wzorzec widać także w dłuższych okresach. W latach 2021-2023 Francja otrzymała 790 718 wniosków o zwrot kosztów, czyli 57% wszystkiego, co zgłosiły wszystkie kraje razem.⁴ Niemcy uplasowały się dalej z 324 790, a Dania z 73 826.⁴ Po stronie leczenia Hiszpania objęła w tych trzech latach 234 635 pacjentów transgranicznych, Portugalia 108 809, a Belgia 100 238.⁴

Europejski Trybunał Obrachunkowy doszedł do tego samego wniosku w 2019 roku. Ustalił, że na podstawie dyrektywy występuje rocznie około 200 000 pacjentów, czyli mniej niż 0,05% obywateli UE.⁵ Porównywał to ze starszą drogą koordynacji zabezpieczenia społecznego, która obsługiwała rocznie około 2 milionów wniosków.⁵

Audytorzy zapytali też dlaczego. Powołując się na badanie Eurobarometru z 2015 roku, stwierdzili, że mniej niż 20% obywateli wiedziało o istnieniu tego prawa.⁵ Mniej niż połowa stron krajowych punktów kontaktowych w ogóle wyjaśniała, że istnieją dwie różne drogi.⁵

Czego to nagłówkowe prawo nie mówi

Najpierw płacisz ty. Na tej drodze pacjent reguluje rachunek, a zwrotu żąda później. Zwrot ustala się według stawki kraju macierzystego albo ceny kraju leczenia, jeśli jest niższa.⁶ Dostajesz tę tańszą. Tani zabieg za granicą może więc zwrócić mniej, niż się spodziewałeś, a nie więcej.

Zgoda jest potrzebna częściej, niż się sądzi. Świadczenia z noclegiem w szpitalu, leczenie wysokospecjalistyczne czy kosztowny sprzęt mogą wymagać uprzedniej zgody.⁶ W 2024 roku 90,3% zatwierdzonych zgód dotyczyło świadczeń z noclegiem.¹

Odmowa ma standardowy powód. Gdy w 2024 roku odmawiano zgody, 86,4% odmów opierało się na tym, że to samo świadczenie można zapewnić w kraju macierzystym w medycznie uzasadnionym terminie.¹ Długie krajowe oczekiwanie nie wystarcza automatycznie.

Dziewięć krajów w ogóle nie prowadzi systemu zgód. W 2024 roku na liście są Czechy, Estonia, Cypr, Łotwa, Litwa, Holandia, Finlandia, Szwecja i Norwegia.¹ Tam droga jest prostsza. Szwecja i Norwegia zgłaszają też jedne z najwyższych liczb wniosków na mieszkańca.

Suma jest niewielka wobec systemów, w których tkwi. Dla krajów z kompletnymi danymi za lata 2021-2023 wydatki transgraniczne na podstawie dyrektywy wyniosły mniej niż 0,02% ich całkowitych wydatków na zdrowie.⁴

Jak z tego skorzystać, jeśli to rozważasz

Zacznij od krajowego punktu kontaktowego w swoim kraju, który każde państwo członkowskie ma obowiązek prowadzić.² To organ, który powie ci, czy twoje konkretne leczenie wymaga najpierw zgody i ile faktycznie zapłaci twój system.

Poproś o kwotę zwrotu we własnej walucie, zanim cokolwiek zarezerwujesz, a nie po. Irlandzki program publikuje stałe kwoty właśnie dlatego, a tylko na opublikowanej kwocie da się oprzeć plan.

Jeśli leczenie wiąże się z łóżkiem szpitalnym, załóż, że potrzebujesz uprzedniej zgody, i złóż wniosek przed wyjazdem. W 2024 roku ta kategoria stanowiła 90,3% wszystkiego, co zatwierdzono, a wyjazd w pierwszej kolejności odbiera tę możliwość całkowicie.¹

I czytaj niskie krajowe liczby wniosków jako informację o procedurze, nie o medycynie. Prawo, do którego w ciągu roku dotarł jeden austriacki wniosek, to prawo z problemem administracyjnym, a audytorzy Unii mówili to już sześć lat temu.⁵

Footnotes

1. https://health.ec.europa.eu/document/download/b92c70f2-7415-465d-82c9-508f595fe880_en?filename=crossborder_2024_patient-healthcare_data_en.pdf — European Commission, Directorate-General for Health and Food Safety, "Member State data on cross-border patient healthcare following Directive 2011/24/EU, Reference year 2024", final version April 2026 (published May 12, 2026). Accessed Sep 23, 2026. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³

2. https://health.ec.europa.eu/cross-border-healthcare/overview_en — European Commission, "Cross-border healthcare: Overview". Accessed Sep 23, 2026. ↩ ↩²

3. https://health.ec.europa.eu/publications/factsheet-cross-border-healthcare-2024_en — European Commission, Directorate-General for Health and Food Safety, "Factsheet: Cross-border Healthcare in 2024" (published May 12, 2026). Accessed Sep 23, 2026. ↩

4. https://health.ec.europa.eu/document/download/22520255-bb91-4896-8266-b150d749b900_en?filename=cbhc_2021-2023_trend-report_en.pdf — European Commission, Directorate-General for Health and Food Safety, "Member State data on cross-border patient healthcare following Directive 2011/24/EU, Trend Report, Reference years 2021-2023" (published 2025). Accessed Sep 23, 2026. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

5. https://op.europa.eu/webpub/eca/special-reports/cross-border-health-care-7-2019/en/ — European Court of Auditors, "Special Report 7/2019: EU actions for cross-border healthcare" (published 2019), citing a 2015 Eurobarometer survey for the awareness figure. Accessed Sep 23, 2026. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

6. https://europa.eu/youreurope/citizens/health/planned-healthcare/right-to-treatment/index_en.htm — European Union, "Your Europe: Organising planned medical treatment in another EU country" (last updated Sep 16, 2026). Accessed Sep 23, 2026. ↩ ↩²

Show all 6 sources